การพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการทำเครื่องดื่มสมุนไพรตามธาตุเจ้าเรือน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่1

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่คาดหวัง และความต้องการเกี่ยวกับการทำเครื่องดื่มสมุนไพรตามธาตุเจ้าเรือน สำหรับนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 2) พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการทำเครื่องดื่มสมุนไพรตามธาตุเจ้าเรือน และตรวจสอบคุณภาพหลักสูตร 3) ศึกษาผลการใช้หลักสูตรที่พัฒนาขึ้น และ 4) ศึกษาความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อหลักสูตร โดยใช้กระบวนการวิจัยและพัฒนา (R&D) 4 ขั้นตอน ขั้นที่ 1 ศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่คาดหวัง และความต้องการของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 จำนวน 240 คน โดยใช้แบบสอบถาม ผลการวิจัยพบว่านักเรียนมีความต้องการเรียนรู้การทำเครื่องดื่มสมุนไพรเพื่อสร้างรายได้ให้ครอบครัว โดยมีค่าความจำเป็น (PNI modified) เท่ากับ 0.50 ขั้นที่ 2 การสร้างหลักสูตรและตรวจสอบคุณภาพ ประกอบด้วย 7 องค์ประกอบ ได้แก่ 1) ความเป็นมาและความสำคัญ 2) วัตถุประสงค์ 3) เนื้อหาสาระ 3 หน่วย ได้แก่ หน่วยที่ 1 รู้จักสมุนไพร หน่วยที่ 2 ประเภทของสมุนไพร และหน่วยที่ 3 การทำเครื่องดื่มสมุนไพร 4) การนำหลักสูตรไปใช้ 5) การประเมินผล 6) สื่อ/วัสดุอุปกรณ์ และ 7) ระยะเวลา ผลการประเมินโดยผู้เชี่ยวชาญพบว่าหลักสูตรมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด จากการศึกษานำร่องกับนักเรียน 20 คน พบข้อเสนอแนะที่ควรปรับปรุง เช่น เวลาไม่เพียงพอในบางกิจกรรม และนักเรียนไม่มีพื้นฐานเรื่องธาตุเจ้าเรือน จำเป็นต้องมีการเรียนรู้เบื้องต้นก่อนฝึกปฏิบัติ ขั้นที่ 3 ศึกษาผลการใช้หลักสูตรกับนักเรียนกลุ่มตัวอย่าง 30 คน พบว่า นักเรียนมีความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับสมุนไพรและการทำเครื่องดื่มสมุนไพรเพิ่มขึ้นหลังอบรม อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 และมีความสามารถในการทำเครื่องดื่มสมุนไพรตามธาตุเจ้าเรือนอยู่ในระดับมากที่สุด ขั้นที่ 4 การประเมินความพึงพอใจของนักเรียนที่มีต่อหลักสูตรฝึกอบรม พบว่าโดยภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด

The research aimed 1) to study the current situation, expected situation, and needs regarding the making of herbal drinks according to the four basic elements for Mathayomsueksa 1 students; 2) to develop a training course on making herbal drinks according to the four basic elements and to examine the quality of the course; 3) to study the results of using the developed course; and 4) to study the students’ satisfaction with the course using a 4-step research and development (R&D) process. In step 1, study the current situation, expected situation, and needs of 240 Mathayomsueksa 1 students using a questionnaire. The findings indicated that students had a need to learn how to make herbal drinks to generate income for their families, with a necessary value (PNI modified) of 0.50. In step 2, curriculum creation and quality inspection consisted of 7 components: 1) background and importance, 2) objectives, 3) contents in 3 units: Unit 1: Knowing herbs, Unit 2: Types of herbs, and Unit 3: Making herbal drinks, 4) The implementation of the curriculum, 5) The evaluation, 6) The media/materials, and 7) The duration of the program. The highest level of evaluation on appropriateness of the curriculum was given by the experts. From a pilot study with 20 students, suggestions for improvement were revealed, such as insufficient time for some activities and students' lack of background in the four basic elements, requiring prior training. Step 3: a study of the curriculum implementation results with a sample of 30 students. Findings revealed that students' knowledge and understanding of herbs and herbal beverage preparation increased significantly after the training (at the .01 level). They also demonstrated the highest level of ability to prepare herbal beverages based on the four basic elements. In step 4, student’s satisfaction with the training course was assessed with the highest overall satisfaction. Keywords: Development, Training course, Herbal beverages, Four Basic Elements